Bị trĩ sau sinh có nên dùng thuốc không? [ Giải đáp chuyên gia ]

Bị trĩ sau sinh có nên dùng thuốc không là thắc mắc của rất nhiều mẹ bỉm khi phải đối mặt với tình trạng đau rát, sưng tấy, chảy máu hoặc sa búi trĩ sau quá trình sinh nở. Tuy nhiên, giai đoạn sau sinh, đặc biệt khi đang cho con bú, việc sử dụng bất kỳ loại thuốc nào, kể cả thuốc bôi trĩ, cũng cần được cân nhắc kỹ để đảm bảo an toàn cho cả mẹ và em bé.

Trong bài viết dưới đây, PGS.TS.BS Nguyễn Quang Duật chuyên gia đầu ngành Tiêu hóa, cố vấn chuyên môn của Dược phẩm Hoàng Long Vina sẽ giải đáp chi tiết bị trĩ sau sinh có nên dùng thuốc không, đồng thời hướng dẫn mẹ lựa chọn phương pháp cải thiện phù hợp, an toàn và hiệu quả.

Nguyên nhân bị trĩ khi mang thai và sau sinh

Mặc dù nhiều mẹ chỉ phát hiện bệnh sau sinh, nhưng trên thực tế búi trĩ thường bắt đầu hình thành ngay trong thai kỳ và trở nên rõ rệt hơn sau quá trình sinh nở. Một số nguyên nhân phổ biến gây bệnh trĩ cho mẹ:

Áp lực từ thai nhi trong thời kỳ mang thai

Trong suốt thai kỳ, đặc biệt từ tam cá nguyệt thứ ba, tử cung phát triển nhanh và tăng đáng kể về kích thước. Khi đó, tử cung sẽ chèn ép lên các tĩnh mạch vùng chậu và tĩnh mạch chủ dưới, làm cản trở quá trình máu trở về tim. Máu bị ứ đọng khiến các tĩnh mạch quanh hậu môn và trực tràng giãn rộng, lâu dần hình thành búi trĩ. Đây là lý do nhiều phụ nữ bắt đầu xuất hiện triệu chứng trĩ hoặc bệnh trở nên rõ rệt hơn vào những tháng cuối thai kỳ.

Rặn nhiều trong quá trình sinh

Đối với phụ nữ sinh thường, việc rặn để đưa em bé ra ngoài làm áp lực trong ổ bụng và vùng chậu tăng lên đột ngột. Áp lực này tác động trực tiếp lên hệ tĩnh mạch hậu môn, khiến các búi trĩ vốn đã hình thành trong thai kỳ dễ sưng to, sa ra ngoài hoặc gây đau rát nhiều hơn sau sinh. Nếu thời gian chuyển dạ kéo dài hoặc phải rặn nhiều lần, nguy cơ bệnh trĩ tiến triển nặng cũng sẽ tăng lên.

Táo bón kéo dài sau sinh

Táo bón là một trong những nguyên nhân phổ biến khiến bệnh trĩ sau sinh kéo dài hoặc tái phát. Sau khi sinh, nhiều mẹ ít vận động, uống chưa đủ nước, bổ sung ít chất xơ hoặc e ngại đi đại tiện do đau tầng sinh môn. Những yếu tố này khiến phân trở nên khô cứng và khó đào thải. Việc phải rặn mạnh mỗi lần đi vệ sinh làm áp lực lên tĩnh mạch hậu môn tăng cao, khiến búi trĩ dễ sưng viêm, chảy máu và lâu hồi phục.

Hệ tĩnh mạch vùng chậu chưa hồi phục hoàn toàn

Sau sinh, cơ thể cần một khoảng thời gian để các cơ quan và hệ tuần hoàn vùng chậu trở về trạng thái bình thường. Trong giai đoạn này, thành tĩnh mạch vẫn còn giãn, khả năng đàn hồi chưa hồi phục hoàn toàn nên dễ xảy ra tình trạng ứ máu quanh hậu môn. 

Nếu mẹ thường xuyên ngồi lâu, bế con liên tục, mang vác vật nặng hoặc đứng trong thời gian dài, áp lực lên vùng hậu môn sẽ tiếp tục tăng, khiến búi trĩ khó co nhỏ và thời gian hồi phục kéo dài hơn.

Xem thêm: Cách đi vệ sinh cho người bị trĩ giúp tránh bệnh nặng hơn

Bị trĩ sau sinh có nên dùng thuốc không?

Câu trả lời là có nhưng không nên tự ý dùng thuốc bôi trĩ. Việc sử dụng thuốc cần có chỉ định của bác sĩ, vì một số hoạt chất có thể hấp thu qua niêm mạc hậu môn và chưa có đủ dữ liệu về độ an toàn đối với trẻ bú mẹ.  

Tùy theo mức độ bệnh, bác sĩ sẽ chỉ định phương pháp điều trị phù hợp:

• Trĩ độ 1 và độ 2: Đây là giai đoạn nhẹ, thường được ưu tiên điều trị bảo tồn. Bác sĩ có thể hướng dẫn điều chỉnh chế độ ăn uống, sinh hoạt và kê thuốc khi cần thiết. Với phụ nữ đang cho con bú, việc lựa chọn thuốc cần được cân nhắc kỹ để đảm bảo phù hợp với tình trạng của mẹ.
• Trĩ độ 3 và độ 4: Búi trĩ sa nhiều, khó hoặc không thể tự co lên, đôi khi kèm theo các biến chứng như nghẹt hoặc chảy máu kéo dài. Khi đó, bác sĩ có thể cân nhắc các phương pháp can thiệp như thắt búi trĩ, tiêm xơ hoặc phẫu thuật.

Đối với phụ nữ vừa sinh con, các thủ thuật ngoại khoa thường chỉ được xem xét khi cơ thể đã hồi phục, thông thường sau khoảng 6 tuần sau sinh, trừ những trường hợp có chỉ định cấp cứu hoặc biến chứng nghiêm trọng.

Dù ở bất kỳ mức độ nào, mẹ cũng không nên tự ý mua thuốc hoặc áp dụng các phương pháp truyền miệng. Thăm khám sớm và tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ sẽ giúp lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp, đồng thời đảm bảo an toàn trong giai đoạn nuôi con bằng sữa mẹ.

Xem thêm: Bị trĩ sau sinh có tự khỏi không? Khi nào mẹ cần đi khám?

Cách giúp mẹ cải thiện bệnh trĩ an toàn tại nhà

Trong nhiều trường hợp, việc thay đổi chế độ sinh hoạt kết hợp chăm sóc đúng cách có thể giúp giảm đáng kể cảm giác khó chịu do bệnh trĩ sau sinh.

Hạn chế táo bón

Táo bón là một trong những nguyên nhân phổ biến khiến bệnh trĩ sau sinh lâu cải thiện và dễ tái phát. Khi phân khô cứng, mẹ phải rặn mạnh mỗi lần đại tiện, làm áp lực trong ổ bụng và lên các tĩnh mạch hậu môn tăng cao. Áp lực này khiến búi trĩ tiếp tục sưng phồng, dễ chảy máu và khó co nhỏ. Vì vậy, cải thiện táo bón được xem là bước quan trọng giúp hỗ trợ quá trình hồi phục bệnh trĩ. Mẹ nên: 

• Bổ sung 25 – 30 g chất xơ mỗi ngày từ rau xanh, trái cây và ngũ cốc nguyên hạt.
• Uống 2 – 2,5 lít nước mỗi ngày nếu không có chống chỉ định.
• Đi đại tiện ngay khi có nhu cầu, tránh nhịn hoặc rặn quá lâu.

Vận động nhẹ nhàng

Sau khi sức khỏe ổn định và được bác sĩ cho phép, mẹ nên duy trì các bài tập nhẹ như đi bộ hoặc tập Kegel. Vận động giúp kích thích lưu thông máu, hạn chế tình trạng ứ trệ tĩnh mạch ở vùng chậu và hậu môn. 

Đồng thời, hoạt động thể chất còn giúp tăng nhu động ruột, hỗ trợ tiêu hóa, giảm táo bón và hạn chế phải rặn mạnh khi đi đại tiện. Mẹ nên bắt đầu với cường độ nhẹ, khoảng 20 – 30 phút mỗi ngày và tăng dần theo thể trạng để hỗ trợ quá trình phục hồi sau sinh. 

Không ngồi hoặc đứng quá lâu

Việc duy trì một tư thế trong thời gian dài, đặc biệt là ngồi hoặc đứng liên tục, có thể làm tăng áp lực lên vùng chậu và hậu môn. Khi máu lưu thông kém, các tĩnh mạch quanh hậu môn dễ bị ứ đọng, khiến búi trĩ sưng to, đau rát và kéo dài thời gian hồi phục. Đối với mẹ sau sinh, thói quen ngồi cho con bú nhiều giờ hoặc đứng bế con liên tục cũng có thể khiến các triệu chứng bệnh trĩ trở nên nghiêm trọng hơn.

Để hạn chế tình trạng này, mẹ nên thay đổi tư thế sau mỗi 30 – 60 phút, kết hợp đi lại hoặc vận động nhẹ vài phút để tăng lưu thông máu. Nếu phải ngồi cho con bú trong thời gian dài, mẹ nên sử dụng đệm mềm hoặc gối chuyên dụng, đồng thời giữ tư thế ngồi thoải mái để giảm áp lực lên vùng hậu môn và hỗ trợ quá trình phục hồi búi trĩ.

Ngâm hậu môn với nước ấm

Sau mỗi lần đi vệ sinh, mẹ nên rửa nhẹ bằng nước sạch hoặc nước ấm, sau đó lau khô bằng khăn mềm. Tránh chà xát mạnh hoặc sử dụng các sản phẩm có chất tẩy rửa dễ gây kích ứng.

Ngoài ra, ngâm hậu môn với nước ấm là một trong những biện pháp chăm sóc đơn giản, được khuyến khích áp dụng cho mẹ bị trĩ sau sinh. Nhiệt độ ấm giúp các cơ vùng hậu môn thư giãn, tăng lưu thông máu tại chỗ và hỗ trợ giảm cảm giác đau rát, ngứa ngáy sau mỗi lần đại tiện. Đồng thời, việc ngâm hậu môn còn giúp làm sạch vùng hậu môn, hạn chế vi khuẩn và giảm nguy cơ kích ứng trong quá trình hồi phục.

Mẹ nên ngâm hậu môn với nước ấm khoảng 10 –15 phút / lần, thực hiện 2 – 3 lần mỗi ngày. Để tăng hiệu quả chăm sóc, nhiều mẹ sau sinh lựa chọn kết hợp các sản phẩm từ thảo dược tự nhiên như Thanh Hậu An. Cách này giúp giảm đáng kể cảm giác đau rát trong quá trình chăm sóc bệnh trĩ tại nhà. Tuy nhiên, phụ nữ đang cho con bú vẫn nên tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi sử dụng bất kỳ sản phẩm nào.

Câu hỏi liên quan 

Bị trĩ sau sinh có tự hết không?
Trả lời: Trĩ sau sinh có thể tự khỏi nếu bệnh ở mức độ nhẹ, búi trĩ nhỏ, và được cải thiện nhờ thay đổi lối sống. Các triệu chứng thường giảm sau vài ngày đến vài tuần. Tuy nhiên, để bệnh nhanh bình phục, mẹ bỉm cần thực hiện các biện pháp chăm sóc tại nhà tích cực 

Bị lòi trĩ sau sinh phải làm sao?
Trả lời: Bị lòi trĩ sau sinh là tình trạng phổ biến do áp lực thai kỳ và rặn đẻ. Mẹ bỉm sữa nên ngâm hậu môn bằng nước ấm (15-20 phút/lần, 2-3 lần/ngày), uống nhiều nước, và ăn nhiều thực phẩm giàu chất xơ (như rau mồng tơi, khoai lang) để tránh táo bón. Tuyệt đối không rặn khi đi ngoài.

Kết luận

Bị trĩ sau sinh có nên dùng thuốc không? Câu trả lời là có, nhưng không phải trường hợp nào cũng cần sử dụng và mẹ tuyệt đối không nên tự ý dùng thuốc khi đang cho con bú. Bên cạnh việc tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ, mẹ nên duy trì chế độ ăn giàu chất xơ, uống đủ nước, vận động nhẹ nhàng và vệ sinh vùng hậu môn đúng cách để hỗ trợ cải thiện triệu chứng.

Trong quá trình chăm sóc tại nhà, mẹ có thể kết hợp ngâm hậu môn với nước ấm hoặc sử dụng Thanh Hậu An để hỗ trợ vệ sinh vùng hậu môn, giúp giảm cảm giác khó chịu và nâng cao sự thoải mái trong sinh hoạt hằng ngày.